Page 62

gemeentelijke cultuurraad zijn, gevormd uit vertegenwoordigers van de deelraden, met adviserende bevoegdheid over de grote lijnen van het gemeentelijk cultuurbeleid (artikel 57 decreet LCB). De bibliotheekcommissie en de beheerraad van het cultuur- of gemeenschapscentrum zijn in de praktijk ‘beheersorganen’. De bedoeling hiervan is dat het culturele middenveld en de burgers de gemeentelijke culturele instellingen mee beheren. Dit medebeheer beoogt vooral twee effecten: maatschappelijke legitimering van het cultuurbeleid en burgers die, vanuit hun activiteit in het beheersorgaan, optreden als pleitbezorgers van dat beleid.1 De cultuurraad en de beheersorganen zijn gebaseerd op het Cultuurpact, en geïnstitutionaliseerd vanuit de bezorgdheid om gebruikers en strekkingen op een nietdiscriminerende manier te betrekken bij de uitwerking en uitvoering van het cultuurbeleid. Het Cultuurpact heeft immers 2 basisprincipes, namelijk medebeheer van culturele infrastructuur door burgers en waarborgen voor filosofische en ideologische minderheden.2 Vanuit die filosofie bevat het pact ook richtlijnen voor een evenwichtige samenstelling

1

van de beheersorganen. Gaandeweg heeft dit soms geleid tot een aanpak met de ‘apothekersweegschaal’, maar de basisprincipes van het Cultuurpact blijven in essentie waardevol in een pluralistische democratie. Wettelijk gezien heeft de cultuurraad slechts één taak: advies geven over alle culturele beleidsmateries in de ruime zin. Dit omvat alles wat te maken heeft met lokaal cultuurbeleid, dus ook bibliotheken en cultuur- en gemeenschapscentra, erfgoedbeleid, schone kunsten, …3 De meest essentiële taak, en ook de uiteindelijke finaliteit van de cultuurraad, bestaat erin de beleidsvoorbereiding, -vorming en -evaluatie te adviseren. Die participatie vanuit het (midden)veld en de gebruikers is wettelijk verankerd als ‘ruggengraat’ van het lokaal cultuurbeleid. De bevoegdheid van de beheersorganen gaat in principe verder. ‘Beheren’ impliceert meer dan alleen maar ‘adviseren’, en duidt ook op de mogelijkheid om zelf bepaalde beheersbeslissingen te nemen in plaats van het gemeentebestuur (afhankelijk van de mate van toegekende autonomie). Daarom ook mogen politieke mandatarissen geen deel uitmaken

K. BIEBAUW, “Beheersorganen van culturele instellingen”, in Cultuur- & vrijetijdsbeleid. Een lokaal Praktijkboek, Brussel, Politeia, losbl., p. 4.3/1. 2 De ontstaansgeschiedenis van het Cultuurpact in een notendop: met de eerste staatshervorming in 1970 werden de drie cultuurgemeenschappen opgericht, vooral een antwoord op het Vlaamse streven naar culturele autonomie, met de installatie van verschillende Cultuurraden (voorlopers van de deelstaatparlementen) tot gevolg. Het ideologisch - filosofisch evenwicht dat tot dan toe op nationaal vlak bestond (namelijk een onderscheiden machtsverhouding tussen gelovigen en vrijzinnigen in Vlaanderen en Wallonië) viel weg door de grondwetsherziening die hiermee gepaard ging. Daarom werden bepaalde principes en doelstellingen vastgelegd om discriminatie en machtsmisbruik vanwege de meerderheid op nationaal, gewestelijk, provinciaal en gemeentelijk vlak te vermijden. Wat uiteindelijk resulteerde in de Cultuurpactwet van 16 juli 1973 en het latere Cultuurpactdecreet van 28 januari 1974. Zie de informatiebrochure Dertig jaar Cultuurpactwet van de Vaste Nationale Cultuurpactcommissie, pp. 6-7. 3 In principe moet de gemeente, in het kader van de beleidsvoorbereiding en -evaluatie, advies vragen aan de cultuurraad over alle ‘culturele aangelegenheden’ (artikel 58 decreet LCB). Die zijn opgesomd in artikel 4 (1°-10°) van de Bijzondere Wet Hervorming instellingen van 8 augustus 1980 en omvatten onder meer de schone kunsten (3°), het cultureel patrimonium (4°), de bibliotheken (5°), de culturele animatie (8°) en de vrijetijdsbesteding (10°), met andere woorden het ‘brede’ terrein van het lokaal cultuurbeleid.

60 L O C U S

Profile for mdmedia & partners

Duurzaam cultuurbeleid l Locus l 2012 l mdmedia  

Duurzaam cultuurbeleid in Vlaanderen

Duurzaam cultuurbeleid l Locus l 2012 l mdmedia  

Duurzaam cultuurbeleid in Vlaanderen

Profile for mdmedia
Advertisement